Ko te whakamātautau kākahu rākau he wāhanga maha o ngā waka. He āwhina i te wā hauā ki te kore e uru mai ki roto. Kāore pea koe e whai whakaaro mātua ki tēnei, engari he mea matua te whakamātautau kākahu rākau hei whakamārama i te haerenga pai. Ka whakakī ngā wāhi kōrero i ngā tāwhiri me ngā wini, ka whakawātea i te hau, te ua, me ngā pungāwerewere kia kore ai e uru mai. He uaua tonu tēnei i ngā rā ua, i ngā rā tino māharahara, me ngā rā tino makariri. Ina he pai ngā whakamātautau kākahu rākau, ka whakamārama i te wāhi roto o te waka kia māmā, kia whakamārama, me kia mā. Ko Boman he kaiwhakamātautau kākahu rākau kounga teitei e whakamārama ana i tō haerenga.
He nui ngā painga o te whakamātautau kākahu rākau i ngā waka. Tuatahi, he āwhina i te kore e uru mai i te wai. I ngā rā ua, ka uru mai te wai ki roto i te waka mēnā he wāhi kōrero i ngā tāwhiri me ngā wini. Ka hāngā ai te pūpū me ngā whakamārama kino. Ka whakawātea hoki te whakamātautau kākahu rākau i te wai kia kore ai e uru mai. Ka whakawātea hoki i ngā pungāwerewere me ngā whakamārama kia kore ai e uru mai ki te waka. Kāore he tangata e pīrangi kia whakamārama i tana waka i ngā rā katoa i te pungāwerewere e uru mai ana.
He rerekē anō te pāinga pai, ko te whakamārama i te hāngā o te wā. I ngā wā makariri, ka mau i te hākari mātua o te wāhi i roto i te waka ngā kōrero o te rākau. I ngā wā māharahara, ka āki i te hākari mātua o te pūnaha whakamārama i roto i te waka. Ko te whāinga, kia pai ake te whakamārama i tāu hīkoi. Ā, āki hoki i te whakamāmā i te whakamāhinga o te rākau, nā te mea, e iti ana ngā mahi o tō waka hei whakamārama i te hāngā o te wā. Mēnā he pāheketanga ki a koe i te āhua o ngā rākau e whakamārama ana i te whakamārama o ngā waka, tātai mai i tā mātou Ngā Wāhi Kumi a te Motokā .
Mēnā he rākau kōrero kaha, kia tātai mai i tā Boman. Tātai mai i tā mātou whakamārama i ngā rākau kōrero kaha mō ngā waka katoa. Ka tātai koe i ngā rākau kōrero kaha mō ngā waka, ngā kamupene, me āpōpō. Kua hanga ngā hua o tā mātou i ngā rākau kaha kia taea ai te whakamārama i ngā wā rerekē. Mō ētahi atu kōwhiringa kaha, tātai mai i tā mātou whārangi mō Marae-plaasitika .
Ka taea e koe te hoko i ngā whakamātua āhuareka mai i tō mātou wāhanga. Ko tēnei he wāhi māmā hei whai i ngā mea e hiahiatia ana, kāore he hāere ki ngā pātaka rerehua maha. Ka taea e koe te tātai i ngā momo rerekē e tātou whakamahinga, ā, ka taea e koe te whiriwhiri i tēnei e tātari ana i tōu waka. Mēnā he pātai kei a koe, ko tēnei tīma o ngā kaiwhakamahi o tā mātou āwhina e tātari ana i a koe. Ka tātari i a koe ki te hua tika.
Ko ngā whakamātua kākahu rākau mō te waka he kākahu rākau e whai ana i ngā taura o ngā taura, o ngā matā, me ngā pouaka. Ko tāna mahi he whakamāni i te wai, i te hau, me ngā reo kore i waho i te waka. Heoi anō, pērā i ēnei āhua kē o te waka, ka rereke ngā whakamātua kākahu rākau. Ko tēnei he rerekē o ngā rerekē: te whakamāmā. I te wā, ka rereke te kākahu rākau—ka pātata, ka rereke, ka tāwhai. Ko ngā take o tēnei he te māramatanga, te hūpō, me ngā hūpō tino mātā, ā, ka whakamāngō i te kākahu rākau. Ina rereke ngā whakamātua kākahu rākau, kāhore he whakamāni i te waka. Ka hāere mai te wai, īnā he ua. Ko tēnei āhua anō: ka tīmata ngā paru me ngā rākau ki te whakamātua kākahu rākau. Mēnā kāore koe i te whakamāhinga i ngā wā katoa, ka whakamāmā ake te kākahu rākau. I ēnei wā, ka whakamāmā te whakamātua kākahu rākau i te waka. Mēnā ka whakamāmā tēnei, ka tīmata te kākahu rākau ki te wehe mai i te waka, ka hanga i ngā wāhi kāore he whakamāni i te hau me te wai. I ēnei wā, ka rereke ngā whakamātua kākahu rākau. Mēnā kāore te taura, te matā rānei i te tata mai i te tika, ka tīmata te whakamātua kākahu rākau ki te wehe mai, ka rereke ngā mahi. Ka hāere mai ēnei rerekē i te whakamāmā o te haerenga, ā, ka rereke ngā reo kore mai i waho, ka rereke ngā hau mātā. Nō reira, he tino pūmau te whakamāhinga i ngā whakamātua kākahu rākau o tō waka. Ko te whakamāhinga i ēnei rerekē i tēnei wā he whakamāhinga mo ngā rerekē mātāmua. Ko Boman he kaitātai o ngā whakamātua kākahu rākau kaha, ā, ka whakamāhinga i ēnei rerekē, ka whakamāni i tō waka, ka whakamāni i te wai.
Ko te whakawātea i te raima e whai wāhi nui ana ki te hanga i tō waka kia pai. Mēnā he pai te āhua o te whakawātea, ka kati ngā āputa i te taha o ngā tatau me ngā matapihi. Mā tēnei hiri e noho pai ai te roto o te motokā, ahakoa te āhua o te rangi i waho. Mēnā he makariri i waho, ka ārai te whakawātea i te hau makariri i te uru atu ki roto i te waka. Ko te tikanga, kāore koe e hiahia ki te whakamahi i tō whakawera, e taea ai te whakaora i te hinu, me te whakamahana i a koe. I ngā rā wera, ka kore e makariri te hau o tō pouaka hau i roto i te motokā mā te tango i te hau mātao. Mā tēnei e pai ake ai te eke, ina koa i te raumati. I tua atu i te whakahaere i te pāmahana, ka āwhina hoki te whakawātea i te haruru i te kāpia. I a koe e taraiwa ana, kaua e hiahia ki te rongo i ngā haruru kaha mai i waho, pēnei i te waka, te hau rānei. He pai te hiri i hangaia e te whakawātea i te rangi e whakaiti ana i ēnei haruru, e noho puku ana, e noho humarie ana te waka. He tino pai tēnei i ngā haerenga roa, e hiahia ana koe ki te okioki me te pārekareka ki te waka. I tua atu, ka āwhina te whakawātea i te rangi ki te pupuri i te puehu me te paru i roto i tō waka. Mēnā ka taraiwa koe i runga i ngā huarahi paru, i te rangi kino rānei, mā te whai i tētahi hiri pai, ka ārai te paru i te uru atu ki roto. Mā tēnei e māmā ake ai te pupuri i te motokā kia ma. Kua hangaia te kāpia pāmahana o Boman hei whakarato i te whakawātea pai, kia noho pai ai tō waka, ahakoa ngā āhuatanga o waho.